Wandelen over het kunstzinnige Gaos-pad

Kunst met een uniek inkijkje in het boerderijleven


SWIFTERBANT - Wat eerst een bedreiging leek, werd later een kans. Jos Jeuken en Ellen Krul zagen de komst van de Hanzelijn, die grenst aan hun akker waar ze biologisch-dynamische groenten verbouwen, met lede ogen aan. 'We dachten er zelfs over om te verkassen. We deden dat niet omdat we ons land niet in de steek wilden laten,' vertelt Ellen.

Dominique de Groot

De akkerbouwers en natuurliefhebbers besloten het verhaal een positieve wending te geven. Vanuit de trein is een kleurrijke natuurzone te zien en een glimp op te vangen van een kunstzinnig wandelpad dat Jos en Ellen hebben aangelegd. Wie dichterbij komt en de wandelroute loopt, krijgt een inkijkje in het boerderijleven. 'We vinden het leuk om met wandelaars in contact te komen en hen te laten zien wat we doen en hoe we dat doen. We willen mensen laten zien wat het land brengt, ze aan het denken zetten, zegt Jos.
Op het biologisch-dynamische akkerbouwbedrijf Gaos verbouwen Jos en Ellen sinds 1988 onder andere aardappelen, uien en sperziebonen. Ze verkopen hun producten samen met vier andere biologisch-dynamische akkerbouwbedrijven uit de regio online aan Flevolandse particulieren.
'Het spuiten van chemicaliën voelde niet meer goed omdat het de aarde doodt in plaats verlevendigt. We kregen kleine kinderen en we vonden het belangrijk dat ze gezond zouden opgroeien. We geloven dat biologisch eten vitaliteit bevat, een soort levenskracht die behouden blijft,' aldus Ellen.

De kosmos

Een belangrijk onderdeel van het biologisch-dynamisch boeren is de kosmos. Aan de stand van de maan, planeten en sterren leest Jos afwanneer het een gunstige dag is om te ploegen, bemesten of zaaien.

'Tussen chaos en orde ligt dynamiek. Je hebt het allebei nodig om verder te komen'

De natuurstrook heeft voor Jos en Ellen een belangrijke functie voor het bedrijf. Ten eerste beschermt deze de gewassen op het land. 'De trein verliest ijzer- en koperdeeltjes die schadelijk zijn voor onze gewassen,' zegt Ellen. Daarnaast dient de strook als geluidswand en levert het een belangrijk aandeel aan de natuurontwikkeling op de akkers.

Gunstig effect

'Insecten, vogels en bepaalde bloemen hebben een gunstig effect op onze gewassen en kunnen de kwaliteit van onze producten nog beter maken. Het is een klein ecosysteem geworden. We zijn niet blij met de Hanzelijn, maar je moet toch iets leuks maken van de dingen die je niet leuk vindt. En daar is een stukje creativiteit voor nodig', vertelt Jos.
Wandelaars kijken vanaf het Gaos-pad direct op het uitgestrekte akkerland. Langs de percelen uien, aardappelen en wortelen worden ze naar de natuurstrook geleid. De bijzondere naam van het pad is de afkorting voor 'Geduldig aandachtig onbekommerd samenwerken!' 'Tussen chaos en orde ligt dynamiek. In chaos kun je jezelf verliezen en te veel orde maakt je star. Wij geloven dat je het allebei nodig hebt om verder te komen,' legt Ellen uit. De 'Gaos' is zichtbaar tijdens de wandeling. Aan de ene kant het rustige groenrijke akkerland en achter de natuurstrook de hectiek van het trein- en woonwerkverkeer.
De omgeving doet je haast vergeten dat een paarhonderd meter verderop de trein voorbijraast. Het echtpaar loopt het pad regelmatig om de gedachten te verzetten. 'Ik kom hier helemaal tot rust', vertelt Jos. De bloemen staan volop in bloei, de appels en frambozen vragen erom geplukt te worden. En dat kan ook. 'Het wandelpad wordt ook wel gekscherend het smulpad genoemd. We moedigen wandelaars aan een appeltje of een pruim te proeven. We merken dat mensen dat waarderen', zegt hij glimlachend. Sinds kort bevolken bijen de natuurstrook. Een imker heeft twee bijenkasten geplaatst met het doel bijen een nieuwe leefomgeving te geven. 'Het gaat wereldwijd niet goed met de bij en wij willen ze een plek geven. De honing houden ze zelf om de winter te overleven.'
Jos en Ellen vinden humor in hun werk belangrijk en daarom besloten ze het pad te verrijken met kunstwerken, gemaakt van natuurlijke materialen. Het eerste kunstwerk dat Jos aanwijst is het Vogelhotel. Het heeft de vorm van een kolossaal ei en is gemaakt van pootgoedkistjes. 'In deze constructie kunnen we vogels de ruimte geven om een nest te maken.'
In het Lemniscaat, een uitgetrokken achtvorm, is een plek gecreëerd voor kwartels, eenden en patrijzen waar ze veilig kunnen broeden. Verderop kunnen wandelaars een blik werpen in een vleermuisbunker, verscholen onder een berg zand.
'We hebben ook een schuilhutje uit de pionierstijd waar landwerkers vroeger in de middag schaften of schuilden tegen de regen. In het schuilhutje is informatie te lezen over de pioniers en kunnen voorbijgangers een reactie achterlaten,' vertelt de akkerbouwer enthousiast. Jos is het creatieve brein achter de kunstwerken. 'Ik vind het leuk om met creatieve landschapskunsten bezig te zijn. Een kunstenaar die ik bewonder is Anthony Goldworthy, hij ontwerpt kunst van natuurlijke materialen. Sommige kunstwerken blijven niet langer dan een dag staan en dat hoeft naar mijn mening ook niet. Zo creëer je weer ruimte voor nieuwe kunstwerken en behoud je de dynamiek. Het Gaos-pad is daarom nooit af.'

Het drieënhalve kilometer lange Gaos-pad is te bewandelen vanaf het viaduct naast het land van het biologisch-dynamisch akkerbouwbedrijf GAOS aan de Elandweg 46 in Swifterbant.